ga`amaINa Baagaata baih:Saala iSaXaNa

{cca iSaXaNaacaI AtyaMta gaaOrvaSaalaI parMpara Asalaolao mauMba[- ivaVapaIz BaartaataIla savaa-ta jaunyaa ASaa taIna ivaVapaIzaMpaOkxI ek Aaho. 143 vaYaa-caa [itahasa Asalaolao ho ivaVapaIz maharaYT/acaaca navho tar Baartaacaa maanaibaMdU Aaho.

ivaVapaIz AQyaapana, parIXaNa AaiNa saMSaaoQana yaa kxayaa-Mbaraobarca samaaja pa`baaoQanaacao kxaya-hI kxrIta Asatao. mauMba[- ivaVapaIzata samaajaiSaXaNaacaI jabaabadarI baih:Saala iSaXaNa ivaBaaga maaozyaa samaqa-paNao saaMBaaLta Aaho.

mauMba[- ivaVapaIzacao pairXao~a mhNajao mauMba[- Sahr AaiNa zaNao, rayagaD, rtnaaigarI, isaMQauduga- ho caar ga`amaINa ijalho. yaa ga`amaINa va SahrI ASaa daonhI Xao~aata baih:Saala iSaXaNa ivaBaagaatafo-x SaOXaiNakx {pak`xma caalavalao jaataata.

iSaXaNa imaLvaNyaasaazI AsaNaaro inayama ATI va baMQanao yaaMcyaa iSavaaya laaokxaMnaa &aana imaLvaNyaacaa, AavaDtyaa ivaYayaataIla ija&aasaa taRpta kxr]na GaoNyaacaa maaga- mhNajao baih:Saala iSaXaNa.

1976 saalaapaasaUna mauMba[- ivaVapaIzanao ha ivaBaaga saur] koxlaa Aaho. kxaLacyaa garjaonausaar yaa ivaBaagaanao Aapalyaa SaOXaiNakx kxayaa-ta Anaur]pa badla koxlao Aahota.

sava- naagairkx bahuEa`uta vhavaota, samaaja, saMskRxtaI, Aaraogya AaiNa iva&aana yaaMsaMbaMQaI maaihtaI tyaaMnaa AsaavaI yaasaazI ivaVapaIzaSaI saMlagna Asalaolyaa pa`aQyaapakxaMcyaa, [tar iSaXakxaMcyaa sahkxayaa-nao SaOXaiNakx {pak`xma rabavaNao ho baih:Saala iSaXaNaacao {i_YT Aaho.

kxaokxNaataIla ga`amaINa Baagaata baih:Saala iSaXaNaacaa kxaya-k`xma dUrvar paaohaocalaa Aaho. maa~a ha kxaya-k`xma GaoNyaasaazI tyaa tyaa gaavaataUna maagaNaI yaayalaa hvaI. ho eoicCkx tatva AsalyaamauLo koxvaL jyaa gaavaaMmaQyao {tsaahI kxaya-kxtao- Aahota taoqaoca ho xkxaya-k`xma r]jataata.

yaa kxaya-k`xmaataUna kxaya imaLtao?

jyaa gaavaaMtaUna baih:Saala iSaXaNa kxaya-k`xma svaIkxarlaa jaataao tyaaMnaa Aapalyaa saaoyaIpa`maaNao kxaya-k`xmaaMcao Aayaaojana krtaa yaotao. baih:Saala iSaXaNa ivaBaagaakxDo Asalaolyaa vyaaKyaatyaaMcaI vyaaKyaanao Aayaaoijata kxrtaa yaotaata. Saalaoya ivaVaqyaa-MsaazI, maihlaaMsaazI, imaEa` gaTasaazI tyaaMcyaa saaoyaIcyaa izkxaNaI va saaoyaIcyaa vaoLota hI vyaaKyaanao zovataa yaotaata. ek vyaaKyaataa Asalyaasa tyaacao vyaaKyaana sakxaLI SaaLota, tar saMQyaakxaLI ikMxvaa ra~aI savaa-MsaazI zovataa yaotao. vyaaKyaataa va ivaYayasaUcaI yaaca pauistakoxta {palabQa Aaho.

baih:Saala iSaXaNa ivaBaaga Saalaoya ivaVaqyaa-MsaazI Anaokx mahtvaacyaa ivaYayaaMvarIla rMjakx, {d\baaoQakx iSaibaro, maihlaaMcaI kxaOSalyao, maaihtaI AaiNa iva&aanainaYza vaaZvataIla ASaI iSaibaro AaKalaI Aahota. jao ivaYaya ga`amaINa BaagaatahI hvaohvaosao Asataata paNa SahraMpa`maaNao tao iSakxvaNyaacaI saaoya nasatao ASaa ivaYayaaMta pa`iSaXaNa doNaarI iSaibaro baih:Saala iSaXaNa ivaBaagaanao ga`amaINa koMxd`aMnaa {palabQa kxr]na idlaI Aahota.

ivaBaagaanao ga`amaINa BaagaasaazI {palabQa kxr]na idlaolao SaOXaiNakx iSaibaraMcao kxaya-k`xma pauZIlapa`maaNao Aahota.

inasaga- inarIXaNa pairsar AByaasa ha ivaYaya navyaa AByaasak`xmaata samaaivaYT Aahoca. jaunyaa AByaasak`xmaacyaa ivaVaqyaa-MnaahI jaIvaSaas~a iSakxtaanaa yaa iSaibaracaa fxayada hao{] Sakxtaao. yaa iSaibarataUna tayaar haoNaaro SaOXaiNakx ta@tao va [tar saaQanao gaavaatalyaa SaaLotaca naohmaIcyaa {payaaogaasaazI rhataata.

vaoQa Gao{] ivaSvaacaa - saptaah KagaaolaSaas~aacaa yaa iSaibarata saUya-maalaa, ivaSvaacaI inaima-taI, taaro, AvakxaSasqa [tar vastaU, pa`kxaSaacaa vaoga ASaa vaogaLyaaca ivaYayaaMcaI ivaVaqyaa-Msa maaihtaI imaLola. laGautaaraMgaNa, duiba-Na, slaa[-Dsa\ yaa maaQyamaataUna &aana Gaota maa^Dlsa tayaar kxrNao, spaQaa-Mcao Aayaaojana AsaohI kxaya-k`xma yaata Aayaaoijata koxlao jaataata.

naaTya iSaibarata koMxd`acyaa gaavaataIla {tsaahI ivaVaqyaa-Mnaa, [tar tar]NaaMnaa naaTya AiBanaya, idgdSa-na, navao pa`yaaoga, saMvaad, Sabdfoxkx yaa ivaYayaaMvar maaga-dSa-na laaBaU Sakoxla. iSaibaracyaa AKaorIsa tyaaMcyaakxDUna CaoTo naaTya pa`yaaoga, naaTyaCTa kxrvaUna GaoNyaata yaotaata.

ica~a-iSalpa kxlaa iSaibaraWaro ga`amaINa Saalaoya ivaVaqyaa-Mnaa @vaicataca laaBaNaaro ica~a-iSalpa kxlaa iSaXaNa laaBaU Sakoxla. yaa iSaibarasaazI naamavaMta ica~akxar, iSalpakxar taumacyaa gaavaata yao{]na sqaainakx kxlaavaMta vaRttaIlaa maaga-dSa-na kxrtaIla. ica~a, rMgalaopanaacaI taM~ao iSakxvataIla.

is~ayaaMsaazI Asalaolyaa iSaibarata ga`amaINa is~ayaaMcyaa {payaaogaI yaotaIla ASaI kxahI Saas~aao@ta saaopaI taM~ao iSakxvaNao, tyaaMnaa Aapalyaa va Aapalyaa kuxTuMibayaaMcyaa savaa-MgaINa svaasqyaacyaa dRYTInao jaagaRta kxrNao hI {i_YTo saaQya haotaata. parsabaaga pa`iSaXaNa ho mauKyatvao is~ayaaMsaazI mhNaUna AaKalao Asalao tarIhI r]caI Asalyaasa paur]Ya maMDLIsahI Kaulao Asaola. yaa iSaibarata kRxYaI, fxlaaoVana ivakxasa, BaajaIpaalaa laagavaD yaa ivaYayaaMtaIla jaaNakxar ta&a yaotaIla. CaoTyaaSyaa parsabaagaota kxmaIta kxmaI Kacaa-ta {palabQa saaQanaaMcaa vaapar kxr]na jaastaIta jaasta fuxlao, masaalao, Baajyaa kxSaa imaLvataa yaotaIla yaa dRYTInao iSastabaQd AaKaNaIcao pa`iSaXaNa ga`amaINa Baagaata savaa-Mnaaca {payaaogaI zrNaar Aaho.

kxayaVacao &aana doNaaro iSaibar mauKyatvao is~ayaaMsaazI Asalao tarIhI paur]YaaMsahI laaBadayakx zr] Sakoxla.

imaEa` gaTasaazI Asalaolyaa kxaya-k`xmaataIla yaaoga iSaibarata savaa-Mnaa mau@ta pa`vaoSa AsaUna is~ayaaMsaazI s~aIiSaiXakxahI {palabQa Asataata. yaa iSaibaracyaa taora sa~aaMta SauiQdik`xyaa, mahtvaacaI saaopaI yaaogaasanao AaiNa pa`aNaayaamaacao kxahI pa`kxar iSakxvaUna, kRxtaI kxrvaUna GaoNyaata yaotaata. yaaogaasanaaMvarIla BaaYaNao eokxNyaapaoXaa ikMxvaa TI.vhI. var paahUna yaaogaasanao kxrNyaapaoXaa ta&a iSaXakxaMcyaa maaga-dSa-naaKaalaI yaaogaasanao iSakxNao {payau@ta zrtao. ga`amaINa BaagaaMtaUna Asao iSaXakx {palabQa AsataIla Asao naahI. tyaamauLo yaa iSaibaracaa laaBa mahtvaacaa zrtaao.

1992 paasaUna ASaa pa`kxarcaI Anaokx iSaibaro ivaBaagaatafo-x GaoNyaata AalaI. zaNao ijalhataIla koxLvao, paalaGar, baaoDI-, maurbao, iBavaMDI, ivarar; rayagaD ijalhataIla kxapaDo, ivaGavalaI, dovaLo, kuxr]L, gaaorogaava, Ea`IvaQa-na; rtnaaigarI ijalhataIla koxLSaI, paaofxLI, gauhagar, icapaLUNa, Alaaoro, maMDNagaD, AaoNaI, maUr, BarNao; isaMQauduga- ijalhata vaaDa, kuxDaL, KaaropaaTNa, Aacaro, Aajagaava, paNadUr, maaogarNao, kxaLsao yaa gaavaaMmaQyao yaa iSaibaraMpaOkxI pa`tyaokxI daona tao taIna iSaibaro JaalaI Aahota. ho iSaibaraMcao kxaya-k`xma jyaa gaavaaMta haotaata tyaacyaa Saojaarcyaa lahana gaavaaMnaahI yaa kxaya-k`xmaaMcaa qaaoDa fxar pa`maaNaata laaBa idlaa jaataao.

yaa iSaibaramauLo ivaSaoYata: Saalaoya ivaVaqyaa-Mnaa fxarca fxayada haotaao. iSakxNyaacaI vaogaLIca paQdta, inarIXaNa va pa`tyaXa kRxtaIvar Bar AsalyaamauLo sauTItalyaa AanaMddayakx iSaibaracaa AnauBava tyaaMnaa imaLtaao.

yaa {pak`xmaaMcaa fxayada GaoNyaasaazI Aapalyaa gaavaata baih:Saala iSaXaNa koMxd` saur] kxrNao AavaSyakx Aaho. gaavaataIla SaaLa, maihlaa maMDL ikMxvaa savaa-Mnaa javaLcaI vaaTola ASaI eKaadI saMsqaa ho koMxd` saur] kxr] Sakxtao.

navaIna baih:Saala iSaXaNa koMxd` vaYa-Barata koxvhahI sqaapana kxrtaa yaotao.

ivaVapaIzanao ekxda maanyataa idlaolyaa koMxd`aMnaa dr vaYaI- Aja- paazivaNyaacaI AavaSyakxtaa naahI. maa~a tyaaMnaI naivana ivattaIya vaYaa-cyaa AarMBaIca, parMtau {iSarata {iSara 15 Aa^gasTpaya-Mta vaaiYa-kx vaga-NaI r] 200/- paazivaNao AavaSyakx Aaho. ivaVapaIzacao ivattaIya vaYa- 1 eipa`la tao 31 maaca- Asao Aaho. ivattaIya vaYaa-caI vaga-NaI BarlyaaivaYayaI Aapalyaa ijalhyaacyaa inamaM~akxasa kxLvaavao.

baih:Saala iSaXaNa koMxd`anao SaaLa, vaacanaalaya, [tar saaMskRxitakx kxaya- kxrNaa%yaa saMsqaa va saMGaTnaa yaaMnaa Gao{]na saaobata kxama kxrayacao Aaho. vyaaKyaanao eokxNyaasaazI maulao, iSaXakx, is~ayaa yaaMnaa ivaSaoYa pa`aotsaahna Vayacao Aaho. baih:Saala iSaXaNa koMxd` ekxaca saMsqaocyaa ivaVmaanao caalata Asalao tarI tyaata sqaainakx SaaLolaa ivaSaoYatvaanao sahBaagaI kxrNao AtyaavaSyakx maanalao paaihjao. vyaaKyaanaaMcyaa kxaya-k`xmaaMsaazI 8vaI tao 10vaI AaiNa pauZIla [yattaaMcyaahI ivaVaqyaa-Mnaa mau_ama sahBaagaI kxr]na Gyaavao. baih:Saala iSaXaNa koMxd`anao Aapalyaa AavaSyakxtaonausaar vyaaKyaatyaaMcaI va vyaaKyaanao-ivaYayaaMcaI inavaD kxravaI. hI inavaD inamaM~akxaMnaa inavaDpai~akxa Bar]na paazvaUna kxLvaavaI. yaa saMbaMQaI kxahI saUcanaa Asalyaasa inamaM~akx AapaNaaSaI saMpak-x saaQataIla. Anyaqaa AapaNa kxaya-k`xma saur] kxr] Sakxtaa. vyaaKyaatyaaMSaI saMpak-x saaQaUna kxaya-k`xma zrvaU Sakxtaa. kxaya-k`xma zrvataanaa Sa@yataao vyaaKyaatyaaMSaI dUrQvanaIvar saMpak-x saaQaavaa kxarNa Tpaalaanao inaraopa na paaohaocalyaamauLo vyaaKyaatao va Aayaaojakx daoGaaMnaahI ~aasa JaalyaacaI AgaiNata {dahrNao GaDlaI Aahota. taarKaa zrvataanaa vyaaKyaatyaalaa paMQara idvasaaMcyaa kxalaavaQaItaIla kxaoNatyaahI taarKaa zrvaNyaacaI saaoya AsaavaI. barocasao vyaaKyaatao pa`aQyaapakx ikMxvaa naaokxrI kxrNaaro AsalyaamauLo vyaaKyaanao sauT\TIcyaa idvaSaI ikMxvaa sauT\TyaaMcyaa kxalaKaMData zrvaavaI laagataIla ho laXaata Gyaayalaa hvao.

iSaibaro zrvataanaahI vaYaa-cyaa saur]vaataIpaasaUna zrvaayalaa hvaIta. hI iSaibaro Sa@yataao {nhaLI va ihvaaLI sauT\TyaaMcyaa kxaLata Aayaaoijata kxravaIta. iSaibar AayaaojanaasaMdBaa-ta ivaBaagaaSaI, saMcaalakxaMSaIhI qaoT baaolaNyaasa hrkxta naahI.

vyaaKyaanaaMcao Aayaaojana JaalyaanaMtar tyaa saMbaMQaI vaRttaanta, Ea`aotyaaMcaI pa`itaik`xyaa vyaaKyaanaaba_la kxaya haotaI ho AvaSya kxLvaavao.

kxaya-k`xmaacyaa AayaaojanaacaI mhNajao saMpakxa-varIla Kaca-, baOzkx vyavasqaa, QvanaIvyavasqaa, vyaaKyaatyaaMcaI rhaNyaacaI va Baaojanaaid vyavasqaa hI jabaabadarI koMxd`acaI Aaho. vyaaKyaatyaaMcaa pa`vaasa, maanaQana [tyaaid Kaca- ivaVapaIz do[-la. yaa Kacaa-cyaa maagaNaIpa~aavar koMxd`aQyaXaaMcaI sahI AsaNao AavaSyakx Aaho.

vyaaKyaanasaUcaIta hotaupaUva-kx caar ivaBaaga paaDUna tyaata ivaYayaaMcaI ivaBaagaNaI koxlaI Aaho. ekxaca pa`kxarcyaa vyaaKyaanaaMcao Aayaaojana hao{] nayao ha tyaamaagaIla hotaU Aaho. vaYaa-taUna kxmaIta kxmaI caar AaiNa jaastaIta jaasta Aaz vyaaKyaanaaMcao Aayaaojana vhavao. jaastaIta jaasta daona iSaibaraMcao Aayaaojana vhavao.

baih:Saala iSaXaNa ivaBaagaatafo-x drvaYaI- eKaaVa izkxaNaI saata idvasaaMcao maaozo iSaibar Gaotalao jaatao. ho iSaibar Aapalyaa gaavaalaa imaLavao ASaI [cCa Asalyaasa Aa^gasT maihnyaa AKaorI paya-Mta tasao Aapalyaa inamaM~akxasa va ivaBaagaasa kxLvaavao, ASaa iSaibarata pa`tyaokx gaTasaazI ekx ASaI taIna tao caar iSaibaro ekxavaoLI doNyaata yaotaata. ASaa iSaibarata saumaaro 20 tao 25 ivaYayata&a Aapalyaa gaavaasa BaoT do{]na jaataata. ivaBaagaacao saMcaalakx va ivaVapaIzacao kuxlagaur] ikMxvaa pa`-kuxlagaur] vaa jyaoYz ivad\vaana BaoT dotaata. Asaa kxaya-k`xma rabavaNyaacaa Aapalyaa gaavaacaI Xamataa Aaho kxa ho zrvaUna tyaanausaar AvaSya Aayaaojana kxravao.

koMxd` kxsao saur] kxravao.

jaI saMsqaa baih:Saala iSaXaNa koMxd`acao Aayaaojana kxrNyaacaI jabaabadarI GaoNaar Asaola itacaI Xamataa baih:Saala iSaXaNa ivaBaagaacao ijalha inamaM~akx laXaata GaotaIla. tyaamauLo pa`qama Aapalyaa ijalha inamaM~akxaSaI saMpak-x saaQaNao mahtvaacao Aaho.

pa`tyaokx ijalhyaacao inamaM~akx va tyaaMcao pattao va dUrQvanaI k`. xpauZIlapa`maaNao :

paUva- zaNao ijalha
1) Ea`I. pa`a. paaM. ja. BaanauSaalaI
8, yaSaaogaaqaa, kxaTo maainavalaI
kxlyaaNa (paUva-)
zaNao - 421 306.
dUrQvanaI k`.x 24307473.

paiScama zaNao ijalha
2) Ea`I. ASaaokx zakUxr
e5, nyau dihsar ApaaT-maoMT
ivaVamaMidr raoD,
dihsar (paUva-)
mauMba[- - 400 068.
dUrQvanaI k`.x 28958207.

rayagaD ijalha
3) Da^. Ainala paaTIla
{Ya:kxala Aar.saI.ef.xraoD,
gaaoMQaLpaaDa,
paaosT - vaosavaI à 402 209
Ailabaaga - ijalha - rayagaD

rtnaigarI ijalha
4) pa`a. maQaukxr jaaQava
ivakxasavaaDI, KaoDI-,
taalaukxa - icapaLUNa - 415 605.
ijalha - rtnaigarI
dUrQvanaI k`.x 02355-257775

isaMQauduga- ijalha
5) pa`a. paI. kox. paaTIla
KaDo-kxr mahaivaValaya,
vaoMgaulaa-,
(ijalha-isaMQauduga-)

koMxd` sqaapanaocaa ivacaar zrlyaanaMtar saMsqaapa`mauKaaMnaI inamaM~akxaMsah paihlaI baOzkx GyaavaI. gaavaataIla [tarhI {tsaahI kxaya-kxtyaa-Mnaa, maihlaaMnaahI koMxd`sqaapanaota sahBaagaI kxr]na Gyaavao. koMxd` sqaapanaa kxrNyaacaa Aja- yaa pauistakoxcyaa AKaorIsa jaaoDlaa Aaho. ijalha inamaM~akxaMkxDUna taao imaLU Sakoxla. yaa Ajaa-saaobata vaaiYa-kx vaga-NaI r]. 200/- (raoKa) saMcaalakx, baih:Saala iSaXaNa ivaBaaga, fxaoT-, mauMba[- - 400032 yaaMsa paazvaavaI. QanaadoSa paazvaavayaacaa Asalyaasa kuxlasaicava, mauMba[- ivaVapaIz, mauMba[- - 400032 yaa naavao paazvaavaa.